ιωνικός ρυθμός

ιωνικός ρυθμός
Ο ένας από τους τρεις αρχιτεκτονικούς ρυθμούς της ελληνικής αρχαιότητας. Διαμορφώθηκε τον 7o και 6o αι. π.Χ. στη Μικρά Ασία, όπως υποδηλώνει η ονομασία του και αποδεικνύουν οι τόποι ανεύρεσης των αρχαιότερων τεκμηρίων. Ο ι.ρ. είναι ελαφρύτερος από τον δωρικό και πιο λιτός από τον κορινθιακό. Από τον δωρικό ρυθμό διαφέρει κυρίως στη μορφή του κίονα και του θριγκού. Ο ιωνικός κίονας (κολόνα) είναι λεπτότερος και ψηλότερος, δεν στηρίζεται κατευθείαν στον στυλοβάτη αλλά σε ιδιαίτερη βάση που αποτελείται από δύο καμπύλα στοιχεία, τη σπείρα και τον τροχίλο ή σκοτία. Ο κορμός του, στους κλασικούς χρόνους, είχε 24 ραβδώσεις που δεν κατέληγαν σε οξείες ακμές αλλά χωρίζονταν μεταξύ τους με λεπτές ταινίες. Το κιονόκρανο ήταν μια σύνθεση τριών στοιχείων: του εχίνου, σε σχήμα όχι πολύ διαφορετικό από τον δωρικό, του επιθήματος, που κατέληγε στις άκρες σε έλικες, και του άβακα. Τα ιωνικά κιονόκρανα εξαιτίας των ελίκων δεν ήταν ομοιόμορφα σε όλες τις πλευρές. Στις πλάγιες όψεις τα άκρα προεξείχαν, ενώ το κέντρο ήταν κοίλο και σχημάτιζε τα λεγόμενα προσκεφάλια ή πηνία, που διακοσμούνταν με εναλλασσόμενες ραβδώσεις και αστραγάλους. Με τις διαφορές του αυτές ο κανονικός ιωνικός κίονας κρίθηκε ακατάλληλος να τοποθετηθεί στις γωνίες των περιπτέρων ναών, γι’ αυτό δημιουργήθηκε ένας ιδιαίτερος τύπος γωνιαίου κιονόκρανου με δύο ελικωτές όψεις, ώστε να παρουσιάζει από παντού το ίδιο σχήμα. Ο ιωνικός θριγκός αποτελείται, όπως και ο δωρικός, από τρία στοιχεία: το επιστύλιο, τη ζωφόρο και το οριζόντιο γείσο. Οι διαφορές του από τον δωρικό εντοπίζονται στο επιστύλιο και στην ύπαρξη ζωφόρου. Όσον αφορά το επιστύλιο, στον ι.ρ. δεν είναι ενιαίο, αλλά αποτελείται από τρεις επάλληλες ζώνες και τη ζωφόρο, μια συνεχόμενη επιφάνεια που συχνά διακοσμείται με παραστάσεις. Στα κτίρια δωρικού ρυθμού, αντίθετα, ο χώρος καταλαμβάνεται από διάζωμα που χωρίζεται σε τρίγλυφα και μετόπες. Ο ιωνικός ναός επιστέφεται, όπως και ο δωρικός, με αέτωμα και υδρορροή και διακοσμείται με ανάγλυφα κυμάτια, αστραγάλους, φυτικά πλέγματα κ.ά. Ο ι.ρ. αποτέλεσε χαρακτηριστική έκφραση του λεπτού και κομψού πνεύματος των ελληνικών αποικιών της Μικράς Ασίας, όπου εφαρμόστηκε σε ναούς και σε μνημεία συνήθως πολύ μεγάλων διαστάσεων. Ελάχιστα λείψανα των ιωνικών κτιρίων της αρχαϊκής εποχής σώζονται, όπως του παλιού ναού της Αρτέμιδος στην Έφεσο (πρώτο μισό 6ου αι. π.Χ.) και της Ήρας στη Σάμο (τέλη 6ου αι. π.Χ.), καθώς και των θησαυρών των Κνιδίων και των Σιφνίων στους Δελφούς. Κατά τους κλασικούς χρόνους ο ι.ρ. χρησιμοποιήθηκε στα οικοδομήματα της Ακρόπολης της Αθήνας σε συνδυασμό με τον δωρικό ή αυτούσιος. Στον Παρθενώνα η στέγη του θαλάμου της Αθηνάς στηριζόταν σε τέσσερις ιωνικούς κίονες. Το ανώτερο τμήμα των τεσσάρων πλευρών του κυρίως ναού περιέτρεχε η περίφημη συνεχής ζωφόρος των Παναθηναίων, ενώ χρησιμοποιήθηκαν γενικά γλυπτές ιωνικές διακοσμήσεις παράλληλα με τις γραπτές δωρικές. Ιωνικούς κίονες έχει εσωτερικά και το δωρικό κτίσμα των Προπυλαίων, ενώ οι δύο ναοί της Αθηνάς Νίκης και του Ερεχθείου είναι καθαρά ιωνικοί. Αν και στην κυρίως Ελλάδα, εκτός από τα μνημεία της Αττικής, ο ι.ρ. δεν επικράτησε γενικά, στη Μικρά Ασία, ωστόσο, έδωσε κατά τον 4o αι. και στους ελληνιστικούς χρόνους τις λαμπρότερες εκφράσεις του: το νεότερο Αρτεμίσιο της Εφέσου (ένα από τα Επτά Θαύματα του κόσμου), τον ναό του Απόλλωνα στα Δίδυμα και πολλά άλλα μνημεία, όπως το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού και ο Μεγάλος Βωμός του Δία στην Πέργαμο. Η ρωμαϊκή αρχιτεκτονική χρησιμοποίησε ευρύτατα με ορισμένες παραλλαγές τον ι.ρ., όπως άλλωστε έκανε και η αναγεννησιακή, η μπαρόκ και η νεοκλασική. Το μαυσωλείο της Αλικαρνασσού, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, ήταν επιβλητικό ταφικό μνημείο που έχτισε η βασίλισσα Αρτεμισία τον 4o αι. π.Χ., για να εναποθέσει εκεί το λείψανο του συζύγου και αδελφού της Μαυσώλου (παλιά λιθογραφία). Κολόνα ιωνικού ρυθμού και ιωνικά κιονόκρανα στη Δήλο. Στο σχέδιο, κάτω, ένα αρχαίο ιωνικό κιονόκρανο. Τμήμα της ζωφόρου του θησαυρού των Σιφνίων (6ος αι. π.Χ.) στο ιερό των Δελφών, με παράσταση συνέλευσης θεών (Μουσείο Δελφών). Ιωνικά κιονόκρανα στη Δήλο.

Dictionary of Greek. 2013.

Игры ⚽ Нужна курсовая?

Look at other dictionaries:

  • ιωνικός — (4ος αι. μ.Χ.).Γιατρός από τις Σάρδεις. Έδρασε κυρίως στην Αλεξάνδρεια. Ήταν μαθητής του Ζήνωνα και ασχολήθηκε με την ανατομία, τη φαρμακευτική, τη χειρουργική, τη φιλοσοφία, τη ρητορική και την ποίηση. * * * ή, ὁ (Α ἰωνικός, ή, όν) [Ίωνες] 1.… …   Dictionary of Greek

  • ιωνικός — ή, ό αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στους Ίωνες και στην Ιωνία: Ιωνική επανάσταση. – Ιωνικός ρυθμός …   Νέο ερμηνευτικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας (Новый толковании словарь современного греческого)

  • δωρικός ρυθμός — Ο αρχαιότερος από τους τρεις ρυθμούς της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής· οι άλλοι δύο είναι ο ιωνικός και o κορινθιακός. Πήρε την ονομασία του από τους Δωριείς και διαμορφώθηκε στην Ελλάδα και στις ελληνικές αποικίες της νότιας Ιταλίας και της… …   Dictionary of Greek

  • Ελλάδα - Τέχνη (Αρχαιότητα) — ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Η απαρχή της αρχαίας ελληνικής τέχνης τοποθετείται συνήθως περί το 1100 π.Χ., μετά την κάθοδο των Δωριέων. Μετά την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β’ και την ανάγνωση των πινακίδων των ανακτόρων της Πύλου, των Μυκηνών, των… …   Dictionary of Greek

  • Νάουσα — I Πόλη (29.870 κάτ.) του νομού Ημαθίας, έδρα του ομώνυμου δήμου (22 637 κάτ.). Είναι χτισμένη στις ανατολικές υπώρειες του Βερμίου κάτω από την κορυφή Ντούρλια (2027 μ.), σε μέσο υψόμετρο 330 μ., δεσπόζει της μεγάλης πεδιάδας της Ημαθίας,… …   Dictionary of Greek

  • αριθμός — Η έννοια αυτή σχηματίζεται (με διάφορες γενικεύσεις) από την απλούστερη έννοια του φυσικού α. Ένας γενικός ορισμός της έννοιας είναι δύσκολο να δοθεί, αν όχι αδύνατο. Στην καθημερινή ζωή ο όρος χρησιμοποιείται με την έννοια του φυσικού ή του… …   Dictionary of Greek

  • αρχιτεκτονική — Επιστήμη που αναφέρεται στην τέχνη της οικοδομικής και στους διάφορους ρυθμούς της. Ο όρος, στην ευρύτερη έννοιά του, σημαίνει την τεχνική και την επιστήμη της κατασκευής. Όπως δείχνει η ετυμολογία του, ο όρος αρχιτέκτονας προϋπέθετε, ήδη στην… …   Dictionary of Greek

  • κίονας — Ένα από τα κύρια στοιχεία των απλών ορθοστατικών κατασκευών. Μπορεί να έχει διάφορες μορφές και διαστάσεις, αλλά γενικά αποτελείται από τρία μέρη, τη βάση, τον κορμό και το κιονόκρανο (εκτός από τον δωρικό κ., ο οποίος δεν έχει ιδιαίτερη βάση).… …   Dictionary of Greek

  • Αμβέρσα — (γαλλ. Anvers,φλαμ. Antwerpen).Πόλη (446.525 κάτ. το 2000) του βόρειου Βελγίου, πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας (2.867 τ. χλμ., 1.652.500 κατ. το 2002). Η Α. είναι χτισμένη στη δεξιά όχθη του ποταμόκολπου του Σέλντε (Εσκό), σε απόσταση 88 χλμ.… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”